وقتی به کشاورزی یا پرورش گل و گیاه فکر میکنیم، اولین تصویری که به ذهنمان میرسد خاک، بیلچه و باغچه است. اما تصور کنید بتوانید بدون استفاده از حتی یک ذره خاک، زیباترین گلها یا خوشمزهترین سبزیجات را در خانه پرورش دهید! این روش جادویی، کشت هیدروپونیک (Hydroponics) یا همان آبکشت نام دارد.
هیدروپونیک به زبان خیلی ساده
در کشاورزی سنتی، خاک دو کار اصلی انجام میدهد: گیاه را محکم سر جایش نگه میدارد و آب و مواد مغذی را در خود ذخیره میکند. اما واقعیت این است که گیاه برای رشد کردن اصلاً نیازی به خودِ خاک ندارد! گیاه به آب، اکسیژن و مواد مغذی نیاز دارد. در هیدروپونیک ما خاک را کاملاً حذف میکنیم و این مواد را به صورت مستقیم و در قالب یک «محلول غذایی» به ریشه میرسانیم.
چرا ریشه گیاه در آب نمیپوسد؟
پاسخ در یک کلمه است: اکسیژن. وقتی خاک گلدان معمولی بیش از حد خیس بماند، ریشهها به دلیل کمبود اکسیژن خفه شده و میپوسند. اما در سیستمهای هیدروپونیک، آب مدام در جریان است یا با استفاده از پمپهای هوا به آن اکسیژن تزریق میشود. ریشهها در این روش همزمان به آب، غذا و اکسیژن فراوان دسترسی دارند.
مزایای شگفتانگیز هیدروپونیک
- رشد فوقالعاده سریعتر: در هیدروپونیک، غذا مستقیماً در اختیار ریشه است. در نتیجه گیاه تمام انرژی خود را صرف رشد برگها و میوهها میکند و تا ۵۰ درصد سریعتر رشد میکند.
- صرفهجویی عالی در مصرف آب: مصرف آب در این روش تا ۹۰ درصد کمتر از کشاورزی معمولی است؛ زیرا آب در یک چرخه بسته مدام گردش میکند و تبخیر یا جذب زمین نمیشود.
- خداحافظی با آفات خاکزی: بیشتر آفات و قارچها از طریق خاک آلوده منتقل میشوند. بدون خاک، نیاز به سمپاشیهای مضر و علفهای هرز از بین میرود.
- مناسب برای آپارتمانها: بدون نیاز به گلدانهای بزرگ و سنگین، میتوانید گیاهان را به صورت عمودی پرورش دهید و از فضاها بیشترین استفاده را ببرید.
یک سیستم هیدروپونیک ساده از چه بخشهایی تشکیل شده؟
هر سیستم هیدروپونیک معمولاً از این چهار بخش تشکیل میشود:
- مخزن آب و مواد مغذی: ظرفی که آب و کودهای مخصوص هیدروپونیک در آن مخلوط میشوند.
- پمپ اکسیژن: وسیلهای که اکسیژن را به ریشهها میرساند (مانند پمپ آکواریوم).
- بستر نگهدارنده بیاثر: موادی مثل پوکه معدنی (لیکا)، پرلیت یا الیاف نارگیل که هیچ ماده غذایی ندارند و فقط تکیهگاه فیزیکی گیاه هستند تا کج نشود.
- نور کافی: نور طبیعی پشت پنجره یا لامپهای مخصوص رشد گیاه (LED).